سلام صنعت/مجیدمصطفوی /
این روزها چشم که میگردانی، همه جا پر شده از تیترهای جذاب : «حراج شگفتانگیز بلک فرایدی»، «تخفیفهای باورنکردنی»، «فقط برای سه روز». شبکههای اجتماعی و ویترین مغازهها، همصدا شدهاند تا وانمود کنند ما هم در «جمعه سیاه» جهانی شریکیم.
پشت این پردهٔ رنگین، یک «شوخی زشت» با جیب و زندگی مردم در جریان است.بلک فرایدی در اقتصادهای بازارمحور،استراتژی هوشمندانهای است برای مدیریت انبار. فروشنده کالاهایی که فروش رفتنشان سخت است، یا نگهداریشان هزینهبرتر از فروش با تخفیف است، را با 40 یا 60 درصد تخفیف میفروشد. یک بازی بُرد-بُرد: خریدار کالای ارزانتر میخرد و فروشنده از شر هزینههای اضافی رها شده و نقدینگی به دست میآورد. این مدل، تنها در اقتصادی با ثبات نسبی و محاسبهپذیر، معنا دارد.اما بیایید این مفهوم را در آزمایشگاه اقتصاد ایران تست کنیم.در اقتصادی که تورم به بالای 40 درصد میرسد و ارزش پول ملی روزبهروز در حال کم شدن است، منطق اصلی بلک فرایدی وارونه میشود.در ایران، نگهداری کالا خود یک سرمایهگذاری پر سود است! شما یک کالای قسطی بخری با اون سودی که روش می آید باز شما برنده هستید.
شما به عنوان یک فروشنده،اگر یک کارتن لوبیا چیتی را امروز مثلاً به قیمت 100 هزار تومان می خرید و سه ماه دیگر با قیمت 200 هزار تومان می فروشید، عملاً 100 درصد سود روی سرمایهتان گذاشتهاید (بدون حتی یک ریال هزینه!). حالا در چنین شرایطی، چه دیوانهای پیدا میشود که همان کالا را در «بلک فرایدی» با 30 درصد تخفیف بفروشد؟!
پس این همه هیاهو بر سر چیست؟
آنچه ما به نام«بلک فرایدی» میبینیم، اغلب یکی از این چند حالت است:
1. تخفیف روی قیمتهای کاذب: ابتدا قیمت یک کالا را برای چند هفته به طور مصنوعی بالا میبرند، سپس در روز بلک فرایدی همان کالا را با «تخفیف ویژه» و در واقع، نزدیک به قیمت اصلی قبلی میفروشند.
2. پاکسازی انبار از کالاهای بیمصرف: فروش کالاهای کهنه، بنجل، یا نامرغوبی که در حالت عادی به هیچ وجه به فروش نمیروند.
3. یک کمپین بازاریابی محض: یک دروغ بزرگ برای جلب توجه مشتری و ایجاد هیجان کاذب، بدون هیچ تخفیف واقعی و قابل توجه.
بلک فرایدی در ایران یک«میم» است، یک تقلید سطحی و پوچ از یک پدیدهٔ اقتصادی که بستر اصلی آن در اینجا وجود ندارد. این روزها، عاقلترین فروشنده، کسی است که کالایش را اصلا نفروشد و آن را در انبار نگه دارد تا فردا با سود کلان به حراج بگذارد.
پس فراموش نکنیم: در اقتصادی که “نگهداری لوبیا چیتی ۷۰۰ درصد سود دارد”، بلک فرایدی چیزی جز یک شوخی زشت با قدرت خرید و شعور اقتصادی مردم نیست. ما در جمعهای زندگی میکنیم که نه سیاه، که «بی رنگی» است.
جمعهای که رنگ واقعیاش را باید در آمارهای تورم، گرانی سرسامآور و سفرههای خالی مردم جستجو کرد، نه در تابلوهای تخفیف فریبنده سرمایه داران.